“Anh vượt núi
Gặp sương mù Tây Bắc
Điệu xòe trôi
Trong sắc trắng hoa ban
Màu thổ cẩm đốt lòng anh như lửa
Siêu thực bước chân em
Huyền ảo giữa non ngàn”
Những âm vang Tây Bắc chạm mở dưới bước chuyển mình của điệu xoè Thái. Giữa núi rừng Tây Bắc đại ngàn, nơi “rừng thiêng nước độc" lại có thể nhào nặn lên thứ rượu làm “men say lòng người", níu chặt giấc mộng trầm mình vào những tín ngưỡng văn hoá của du khách trong và ngoài nước.
Di sản văn hóa phi vật thể Nghệ thuật xòe Thái ở Mường Lò - Nghĩa Lộ được phân bố trên cơ sở địa bàn cư trú của người Thái trên địa bàn tỉnh Yên Bái: Toàn bộ thị xã Nghĩa Lộ với 4 phường (Tân An, Cầu Thia, Pú Trạng, Trung Tâm), ba xã (Nghĩa An, Nghĩa Lợi, Nghĩa Phúc) và 6 xã vùng thấp của huyện Văn Chấn nằm trong lòng chảo Mường Lò: Hạnh Sơn, Phúc Sơn, Thanh Lương, Thạch Lương, Sơn A, Phù Nham.
Xòe được dịch ra theo tiếng Thái ghi trong cuốn “Quam tố mương" (tức "Chuyện bản mường”) có nghĩa là “xe”, xòe cổ là “xe cáu ké” - chỉ một hình thức sinh hoạt văn hóa dân gian tập thể của đồng bào Thái. Có thể nói, xòe là biểu hiện nghệ thuật dân gian Thái đặc trưng và trở thành biểu trưng cơ bản, là thành tố quan trọng trong giá trị văn hóa đặc thù của dân tộc Thái.